Wat is SolarPILOT?
SolarPILOT is een gespecialiseerd softwarepakket voor het ontwerpen en optimaliseren van zonne-energiecentrales, ontwikkeld door het National Renewable Energy Laboratory (NREL), dat in december 2025 door het Amerikaanse ministerie van Energie werd hernoemd tot National Laboratory of the Rockies (NLR). Het behoort tot de categorie van modelleringstools voor geconcentreerde zonne-energie (Concentrating Solar Power, CSP), met een specifieke focus op “power tower”- of centrale-ontvangersystemen.
Twee engines modelleren het lichtpad van de zon naar de heliostaten (volgspiegels) en verder naar de ontvanger. De snelle analytische engine is een uitbreiding van de Hermite-expansiemethode uit DELSOL3 van Sandia National Laboratories, maar berekent een fluxbeeld voor elke afzonderlijke heliostaat in plaats van voor groepen heliostaten; in het gepubliceerde verificatievoorbeeld plaatste hij 8.945 heliostaten, tegenover 8.947 bij DELSOL3. Voor complexe geometrieën of als controle draait hetzelfde model via de Monte Carlo-ray-tracer SolTrace van NLR.
De code is open source op GitHub en werd ontwikkeld met financiering van het Amerikaanse ministerie van Energie, zodat iedereen kan nagaan hoe een resultaat wordt berekend. Het volledige programma is een standalone desktopapplicatie voor Windows en Linux; NLR’s System Advisor Model (SAM) bevat SolarPILOT alleen in beperkte vorm binnen zijn power tower-modellen.
SolarPILOT (Solar Power tower Integrated Layout and Optimization Tool) ontwerpt het zonneveld van een torencentrale voor geconcentreerde zonne-energie (CSP). Het plaatst duizenden heliostaten rond de toren, dimensioneert de toren en de ontvanger, berekent de optische verliezen van elke heliostaat en brengt de flux in kaart die de ontvanger bereikt.
De belangrijkste gebruikers zijn onderzoekers, technologieontwikkelaars en universiteiten. Zij vergelijken heliostaat- en ontvangerconcepten, screenen potentiële locaties en toetsen door private partijen ontwikkelde tools aan een onafhankelijke referentie. SolarPILOT modelleert geen centrales met PV, paraboolgoten of lineaire Fresnel-collectoren en stopt bij de ontvanger: voor de jaarproductie, het power block, thermische opslag en de financiële analyse zijn andere tools nodig.
Voor- en nadelen
Voordelen
- Hoge computationele efficiëntie: de analytische Hermite-engine modelleert velden met duizenden afzonderlijke heliostaten snel genoeg voor iteratieve optimalisatie van de lay-out.
- Gratis voor commercieel gebruik en aanpassing onder een BSD-achtige licentie, zodat het kan worden ingezet in betaalde projecten en interne tools.
- Met de ingebouwde SolTrace controleert u een lay-out die met de snelle analytische methode is gevonden, zonder het model opnieuw op te bouwen in een ander programma.
- Verwerkt onregelmatige terreingrenzen, gemengde heliostaatontwerpen en centrales met meer dan één ontvanger in één model.
- De peer-reviewed methode (Solar Energy, 2018) is geverifieerd aan de hand van DELSOL3 van Sandia en is daardoor een geloofwaardige referentie om andere tools te controleren.
- Sterk automatiseringspotentieel via Python- en LK-scriptinginterfaces.
Nadelen
- Steile leercurve: het veronderstelt praktische kennis van CSP-optica, en de technisch ingerichte interface is lastiger in gebruik dan commerciële ontwerptools.
- Geen installatieprogramma voor macOS, en Python-automatisering is alleen op Windows getest: CoPylot wordt geleverd met een Windows-DLL, en de laadcode voor Linux en macOS staat gemarkeerd als nooit getest.
- Alleen voor torencentrales, en het stopt bij de ontvanger: voor jaarproductie, power block, thermische opslag en financiële modellering is een aparte tool zoals SAM nodig.
- Trage ontwikkeling: de officiële download van NLR is nog steeds versie 1.1 uit 2018, en latere versies tot en met 1.5.2 (2022) bestaan alleen als broncode-tags op GitHub, zonder installatieprogramma’s.
- Geen commerciële ondersteuning of gegarandeerde reactietijden: naast het Help-systeem en GitHub-issues is het enige kanaal een mailbox van NLR met beperkte middelen.
Functies
Genereren van heliostaatveld-lay-outs
Legt het veld rond de toren aan op basis van de zonne- en atmosferische omstandigheden op de locatie, de ontvangergeometrie, de torenhoogte en marktprijsfactoren.
Karakterisering van optische prestaties
Berekent hoeveel van het door elke heliostaat weerkaatste zonlicht de ontvanger bereikt na schaduwwerking, blokkering en andere optische verliezen.
Aanpasbare terreingrenzen
Stelt gebruikers in staat om complexe terreinvormen te definiëren met behulp van KML-bestanden, zodat de software heliostaten alleen binnen realistische locatiebeperkingen plaatst.
Analytische en ray-tracing-engines
Snelle analytische berekeningen voor ontwerpiteraties, ray-tracing met SolTrace voor complexe geometrieën; na een versnelling in 2018 voerde NLR de ray-tracing van zijn standaardgeval van 500 MWt uit in 6,7 s in plaats van 11.672 s.
Slimme richtalgoritmen
Bepaalt automatisch het beste punt op de ontvanger waarop elke heliostaat gericht moet worden, om “hotspots” te voorkomen die apparatuur kunnen beschadigen.
Parametrische analyse
Stelt gebruikers in staat om meerdere simulaties achter elkaar uit te voeren om te zien hoe het wijzigen van één enkele variabele, zoals heliostaatgrootte of torenhoogte, de totale systeemkosten beïnvloedt.
Multi-threaded uitvoering
Maakt gebruik van moderne computerprocessors om complexe berekeningen parallel uit te voeren, waardoor de tijd die nodig is om duizenden individuele spiegels te simuleren aanzienlijk wordt verkort.
API- en Python-ondersteuning
Biedt een op Python gebaseerde interface (CoPylot) en een ingebouwde scripttaal (LK) voor gevorderde gebruikers die workflows moeten automatiseren of SolarPILOT met andere modelleringstools moeten integreren.
SolarPILOT-prijzen
SolarPILOT is open-sourcesoftware die wordt geleverd door het National Laboratory of the Rockies (NLR, voorheen NREL).
Gratis beschikbaarheid: De software is gratis te downloaden, te gebruiken en te wijzigen, ook voor commercieel werk, onder een BSD-achtige licentie van de Alliance for Sustainable Energy.
Toegang tot broncode: De C++-broncode is openbaar beschikbaar op GitHub, waardoor organisaties de algoritmen kunnen controleren of nieuwe functies kunnen bijdragen.
Licentievoorwaarden: Onderzoeksinstellingen zoals universiteiten en nationale laboratoria die de software verder verspreiden, moeten de broncode publiceren, en gewijzigde versies mogen niet SolarPILOT heten.
Ondersteuning: Hoewel de software gratis is, is technische ondersteuning beperkt tot het ingebouwde Help-systeem, GitHub-issues en een e-mailadres voor ondersteuning bij NLR, waarvoor het lab naar eigen zeggen slechts beperkte middelen heeft.
Integraties
SolarPILOT is alleen rechtstreeks gekoppeld aan de eigen tools van NLR en aan Python; andere software wisselt via bestanden gegevens met SolarPILOT uit.
Modellerings- en simulatie-integraties
- System Advisor Model (SAM): SAM roept SolarPILOT via de API aan om het zonneveld voor zijn power tower-modellen in te delen, en berekent de jaarlijkse prestaties en de financiële aspecten zelf.
- SolTrace: De ray-tracing-engine draait binnen SolarPILOT, en een veld kan ook worden geëxporteerd als SolTrace-bestand (.stinput) om verder te werken in de standalone versie van SolTrace.
- CoPylot (Python-API): Python-scripts kunnen invoer instellen, lay-outs genereren, simulaties uitvoeren, heliostaatresultaten in pandas-DataFrames laden en fluxkaarten van de ontvanger uitlezen.
Gegevens- en bestandsformaten
- Google Earth (KML): Ondersteunt KML-bestanden voor het definiëren van terreingrenzen en locaties.
- CSV/Tekst: Exporteert per heliostaat de positie, het richtpunt, de rendementen en het vermogen als tekst gescheiden door tabs, komma’s, puntkomma’s of spaties; heliostaatposities kunnen ook worden geïmporteerd.
Hoe SolarPILOT in te stellen
- Download het installatieprogramma voor Windows of Linux van de officiële SolarPILOT-downloadpagina op de website van NLR (hiervoor vult u een kort registratieformulier in), of haal de broncode op GitHub op en compileer die zelf.
- Voer de installatiewizard uit en ga akkoord met de open-source licentievoorwaarden.
- Start de applicatie en selecteer “New Project” (Ctrl+N), waarmee de standaardinvoer wordt geladen.
- Definieer uw locatie op de pagina “Climate” door een weergegevensbestand te selecteren; SolarPILOT haalt de breedte- en lengtegraad uit dit bestand.
- Specificeer de heliostaatgeometrie, torenhoogte en ontvangerafmetingen op de pagina’s Layout Setup, Heliostats en Receivers.
- Voer “Field Layout” (F5) uit om het zonneveld op basis van uw invoer te genereren.
Hoe SolarPILOT te gebruiken
De invoer is verdeeld over zes pagina’s: Climate, Markets, Costs, Layout Setup, Heliostats en Receivers. Elke berekening start u via het menu Run of met een functietoets.
De lay-outberekening plaatst de heliostaten zo dat schaduwwerking en blokkering beperkt blijven. Controleer het resultaat in de interactieve veldplot op de pagina Layout Results, die laat zien of het veld binnen de terreingrens past.
Performance Simulation (F6) berekent de flux op de ontvanger voor elk opgegeven tijdstip of elke opgegeven zonnestand en geeft die als kaart weer op de pagina Receiver Flux Profile. Is de piekflux te hoog, pas dan de richtstrategie aan en voer de berekening opnieuw uit. Een parametrische simulatie (F7) laat zien hoe één ontwerpvariabele, zoals spiegelreflectiviteit of torenhoogte, de prestaties van het veld beïnvloedt; met Optimization (F8) varieert u er meerdere tegelijk.
Wat u kunt beheren met SolarPILOT
- Heliostaatveld-lay-outs: Positie, oriëntatie en richtpunt van elke heliostaat, voor velden met duizenden spiegels.
- Ontvangerfluxprofielen: Fluxkaarten van het ontvangeroppervlak, waarmee u de piekflux binnen de belastbaarheid van de ontvanger houdt.
- Terreingrenzen: Beheert locatiebeperkingen en uitsluitingszones voor de bouw van zonne-energiecentrales.
- Optische prestatiegegevens: Rendementen voor cosinus, schaduwwerking, blokkering, atmosferische verzwakking en interceptie, per heliostaat en voor het hele veld.
- Ontwerpoptimalisatie: Weegt torenhoogte, ontvangergrootte en aantal heliostaten tegen elkaar af met het COBYLA-algoritme om de centralekosten per eenheid jaarlijkse energie te minimaliseren binnen een limiet voor de piekflux op de ontvanger.
- Simulatiescripts: Beheert geautomatiseerde LK- of Python-scripts voor complexe onderzoeksstudies met meerdere gevallen.
Veelgestelde vragen
Wat doet SolarPILOT?
SolarPILOT ontwerpt het zonneveld van torencentrales voor geconcentreerde zonne-energie: de lay-out van de heliostaten, de dimensionering van toren en ontvanger, het optisch rendement en de flux op de ontvanger. Het gebruikt een snelle analytische methode voor ontwerpiteraties en ray-tracing met SolTrace voor gedetailleerde controles.
Voor wie is SolarPILOT het meest geschikt?
Het is geschikt voor CSP-onderzoekers, studenten en ingenieurs van zonnevelden voor torencentrales die gedetailleerde optische modellering nodig hebben, en voor technologieontwikkelaars die hun propriëtaire tools onafhankelijk willen toetsen. Het is niet bedoeld voor projecten met PV, paraboolgoten of lineaire Fresnel-collectoren.
Is SolarPILOT gratis?
Ja, SolarPILOT is gratis opensourcesoftware, ontwikkeld door NREL (nu het National Laboratory of the Rockies) met financiering van het Amerikaanse ministerie van Energie. Zowel de gecompileerde desktopapplicatie als de oorspronkelijke broncode zijn kosteloos beschikbaar.
Wat zijn de belangrijkste beperkingen van SolarPILOT?
Het dekt alleen de “voorkant” van een torencentrale: het zonneveld en de ontvanger. Het simuleert niet de stoomturbine of thermische energieopslag, is niet bedoeld voor analyse van de jaarproductie en doet geen financiële modellering buiten de kosten van het zonneveld en de schattingen van de energiekosten die bij de optimalisatie worden gebruikt. NLR’s SAM, dat in zijn power tower-modellen een beperkte versie van SolarPILOT gebruikt, neemt die onderdelen voor zijn rekening.
Wat zijn de beste alternatieven voor SolarPILOT?
Alternatieven zijn onder meer het opensourcepakket Tonatiuh, de standalone versie van SolTrace van NLR en propriëtaire software van CSP-technologieleveranciers. Voor prestatie- en financiële analyse van de hele centrale is NLR’s System Advisor Model (SAM) de gebruikelijke aanvulling.




